ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΡΟΖΑΚΗΣ-Η ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΖΩΝΗ και το ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ

Το νέο βιβλίο, του Χρήστου Ροζάκη, “H Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και το Διεθνές Δίκαιο”, διαπραγματεύεται το ζήτημα της ΑΟΖ. Ζήτημα το οποίο απασχολεί έντονα το δημόσιο διάλογο στη χώρα, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, όπου και αναπτύσσονται διάφορες θεωρίες εύκολης και ανώδυνης αντιμετώπισης του ζητήματος.

Τυπική περίπτωση η θεωρία της μονομερούς ανακήρυξης της ΑΟΖ, η οποία ως μαγικό κλειδί, ξεπερνά όλα τα προβλήματα οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Τουρκία και ανοίγει διάπλατα το δρόμο για την ελεύθερη εκμετάλλευση των “πλούσιων” κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Επικίνδυνες ρητορείες,  που στηρίζονται στη διαδεδομένη αντίληψη ότι η Ελλάδα έχει πάντα δίκιο, κι ότι πάντα λείπει η πολιτική βούληση για την πραγμάτωση των εθνικών μας στόχων.

 Στον αντίποδα αυτών, το βιβλίο του Χ. Ροζάκη, συμβάλει ουσιαστικά στο δημόσιο διάλογο, καθώς αναλύει επιστημονικά τα ισχύοντα περί την ΑΟΖ, θεσμό που έχει εισαχθεί σχετικά πρόσφατα στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Παράλληλα προσδιορίζει τα θετικά αλλά και τα αρνητικά σημεία, για την Ελλάδα, που προκύπτουν από τις διατάξεις της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας  (UNCLOS) του 1982, ως στοιχεία απαραίτητα στη χάραξη μιας ρεαλιστικής πολιτικής.

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι μπορεί να μην υπάρχει ακόμη, μια οικουμενική νομοθετική εξουσία, όμως στις σημερινές συνθήκες διεθνών σχέσεων, σχεδόν το σύνολο των πολιτικών που ασκούνται και μπορεί να ασκηθούν, ρυθμίζεται από κανόνες δικαίου. Τα κενά είναι ελάχιστα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακραίων παραβιάσεων,  μπορεί να δημιουργείται η εντύπωση ότι το σύστημα δεν λειτουργεί. Η παραβατικότητα όμως ρητά καταγράφεται ως εξαίρεση.  Επόμενα πρέπει να μιλάμε πάντα για εθνική εξωτερική πολιτική, που θα πρέπει να κινείται αυστηρά στα πλαίσια των διεθνών δικαιϊκών δεδομένων. Τα οποία όμως πρέπει να γνωρίζουμε.

Ο Χ. Ροζάκης αναλύει διεξοδικά το ισχύον διεθνές πλαίσιο, στο τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου του.

Η κατανόηση της σχέσης, εξωτερικής πολιτικής με το διεθνές δίκαιο, στη σημερινή εποχή της οικουμενικότητας, οδηγεί σε κάποιους αρχικούς διαχωρισμούς, με απλοϊκές και λαθεμένες θεωρήσεις.

 Για παράδειγμα έχουν εκφραστεί θέσεις και απόψεις κατά καιρούς, και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου, οι οποίες εδράζονται είτε σε σκοπιμότητες είτε σε άγνοια του διεθνούς δικαίου και της διεθνούς πραγματικότητας. Υπάρχει η άποψη π.χ. η οποία θέλει να παρακάμπτεται το διεθνές δίκαιο, θεωρώντας ότι οι διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες είναι τελικά πολιτικές, και με πολιτικά μέσα πρέπει να επιλύονται (χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ισχύον διεθνές δικαιϊκό καθεστώς).

Επίσης άλλες απόψεις υποτιμούν το διεθνές δίκαιο, θεωρώντας ότι το διεθνές έννομο σύστημα, νοθεύεται από εξωδικαιϊκούς παράγοντες  (όπως τα γεωστρατηγικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων). Κατά συνέπεια το δίκαιο, μπορεί να ερμηνεύεται “κατά το δοκούν”.  Και άρα και για αυτό το λόγο, δεν πρέπει να λαμβάνεται αυστηρά υπόψη.

Στο πρώτο μέρος του βιβλίου, ο Χ. Ροζάκης,  επισημαίνει ότι το ισχύον Δίκαιο της Θάλασσας παρέχει ισότητα δικαιωμάτων σε όλα τα τμήματα ενός κράτους, είτε αυτά είναι ηπειρωτικά είτε νησιωτικά. Η Ελλάδα όμως,  ως παράκτιο κράτος, δεν μπορεί ανεμπόδιστα να αποκτήσει πλήρη εκτατικά δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες της. Ιδιαίτερα στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα προς ανατολάς. Γιατί οι αποστάσεις που χωρίζουν τις ακτές της από τις ακτές των αντικείμενων ακτών, δεν ξεπερνούν σε κανένα σημείο τα 400 ν.μ., δηλ. το απαιτούμενο διπλάσιο του ανώτατου ορίου δικαιώματος (200 ν.μ.), που προβλέπεται από το δίκαιο της θάλασσας.

Στις περιπτώσεις μόνο που δεν υπάρχει γεωγραφική στενότητα, ένα κράτος, μπορεί να εξαντλήσει το δικαίωμα καθορισμού των θαλασσίων ζωνών στο maximum  των 200 ν.μ.,  χωρίς διαπραγμάτευση  των ορίων τους με άλλα κράτη.

 Κατά συνέπεια η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, να οριοθετήσει τις ζώνες αυτές, είτε υφαλοκρηπίδα, είτε ΑΟΖ, σε συμφωνία με τις χώρες που έχουν αντίστοιχα δικαιώματα.

Η σύναψη συμφωνίας προϋποθέτει βέβαια διαπραγματεύσεις, με την προοπτική να καταλήξουν σε συμφωνία, να είναι δηλαδή ουσιαστικές. Ωστόσο η υποχρέωση διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας οριοθέτησης  δεν σημαίνει και την υποχρέωση σύναψης συμφωνίας. Κανένας κανόνας του διεθνούς δικαίου δεν επιβάλλει στα κράτη την υποχρέωση να συμφωνήσουν.

Το επόμενο βήμα, στο βαθμό που προκύψουν αγεφύρωτες διαφωνίες μεταξύ των κρατών και δεν είναι δυνατή μια συμβιβαστική διμερής συμφωνία οριοθέτησης, είναι η παραπομπή της διαφοράς σε διεθνή δικαστική επίλυση (Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης). Και σ’ αυτό όμως το στάδιο, απαιτείται συμφωνία παραπομπής μεταξύ των διαδίκων.  Η παραπομπή σε διεθνή δικαστική επίλυση, πέραν της αβέβαιας  έκβασης, παρουσιάζει διάφορα προβλήματα και απαιτεί τη σύνταξη συνυποσχετικού κυρωμένο από τα κοινοβούλια των ενδιαφερομένων. Δηλαδή απαιτείται και από τις δύο μεριές, μια πολιτική λογική διαπραγμάτευσης, που στις σημερινές συνθήκες είναι ζητούμενη.

Είναι γεγονός ότι ο θεσμός της ΑΟΖ κερδίζει σταθερά έδαφος στις οριοθετικές προτιμήσεις των κρατών σε σχέση με άλλες ζώνες κυριαρχικών δικαιωμάτων (υφαλοκρηπίδα, συνορεύουσα ζώνη, χωρικά ύδατα).  Ήδη πάνω από εκατό κράτη έχουν αποκτήσει ΑΟΖ. Κι αυτό γιατί η κήρυξη-οριοθέτηση ΑΟΖ ως σύνθετη ζώνη, με μια κοινή έννομη ενέργεια, εξασφαλίζει οριστική επίλυση όλων των οριοθετικών εκκρεμοτήτων. Οπότε συμβάλλει, εκτός των σχετικών ωφελειών (στη θαλάσσια στήλη και στην επιφάνεια), και στην αποφυγή μελλοντικών κρίσεων.

Ο Χ. Ροζάκης επισημαίνει όμως  ότι  η υφαλοκρηπίδα καλύπτει απόλυτα τις ελληνικές διεκδικήσεις για τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους του βυθού και του υπεδάφους χωρίς καμία διαφορά με την ΑΟΖ.

Με άλλα λόγια αν οριοθετηθεί η ελληνοτουρκική υφαλοκρηπίδα, τότε η Ελλάδα μπορεί νόμιμα, να διεξάγει όποια έρευνα και εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου του υπεδάφους (υδρογονάνθρακες - φυσικό αέριο).

Σημειώνει ακόμη ο συγγραφέας,  ότι μια συμφωνία οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας (την οποία προκρίνει με την Τουρκία), δεν σημαίνει παραίτηση από μελλοντικές λύσεις συνθετότερου χαρακτήρα, τύπου ΑΟΖ.

Αντίθετα μια μονομερής ενέργεια κήρυξης ΑΟΖ, από την πλευρά της Ελλάδας, δεν συνεπάγεται και οριοθέτηση. Μπορεί η κήρυξη ΑΟΖ να δηλώνει μεν γενικά το δικαίωμα, αλλά δεν οριστικοποιεί την έκταση άσκησης του, καθώς απαιτείται συμφωνία οριοθέτησης, μεταξύ των όμορων χωρών.

Συνέπεια  μια τέτοιας  μονομερούς ενέργειας, θα ήταν η διατάραξη  των  σχέσεων με την Τουρκία, καθώς αυτές βρίσκονται στο στάδιο των διερευνητικών επαφών, για τον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας από το 2002. Και θα ήταν μια κίνηση χωρίς αντίκρισμα, αφού δεν επιτυγχάνεται ο στόχος της ΑΟΖ.  

Η λύση λοιπόν, αν η Ελλάδα επιθυμεί ΑΟΖ, είναι η αναζήτηση συμφωνιών με τα γειτονικά/αντικείμενα κράτη, με τα οποία προς το παρόν δεν έχουμε καταλήξει σε συμφωνία. Πλην της Ιταλίας  όπου ισχύει διμερής συμφωνία οριοθέτησης  της υφαλοκρηπίδας από το 1977. Και της Αλβανίας όπου οι δύο χώρες συμφώνησαν το 2009 σε μία οριοθέτηση “πολλαπλών χρήσεων” (χωρίς συγκεκριμένη αναφορά στην ΑΟΖ) με οριοθετική μέθοδο τη χρήση της μέσης γραμμής/ίσης απόστασης, η οποία όμως ακυρώθηκε από το συνταγματικό δικαστήριο της γείτονας χώρας.

 Μια ιδιαίτερη διαπίστωση του συγγραφέα  αφορά την περίπτωση της θαλάσσιας περιοχής του Αιγαίου και του ανατολικότερου τμήματος της Ανατολικής Μεσογείου, εκεί που η Ελλάδα αντλεί θαλάσσια δικαιώματα λόγω του Καστελόριζου και των άλλων παρακείμενων νησιών των Δωδεκανήσων και της Κρήτης.

 Ο Χ. Ροζάκης υποστηρίζει ότι τα ελληνικά δικαιώματα δεν περιορίζονται σ’ αυτά που δημιουργεί το Καστελόριζο. Στην ίδια περιοχή η ύπαρξη της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης, παράλληλα με το Καστελόριζο, δημιουργούν ένα εδαφικό τόξο, που δίνει δικαίωμα τόσο για υφαλοκρηπίδα, όσο και για ΑΟΖ. Όμως, επισημαίνει, ότι η παράλληλη ύπαρξη δικαιωμάτων της Τουρκίας και οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες της περιοχής, μπορεί να προκαλέσουν  οριοθετικά προβλήματα.

Το ισχύον διεθνές δίκαιο ειδικά στις περιπτώσεις οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ είναι ηθελημένα γενικόλογο και παραπέμπει στην ανάγκη ενός δίκαιου αποτελέσματος (ευθυδικία), χωρίς ρητή αναφορά σε μεθόδους οριοθέτησης. Μόνο στην περίπτωση οριοθέτησης της αιγιαλίτιδας ζώνης, η μέθοδος της μέσης γραμμής/μέσης απόστασης αποτελεί τον κανόνα. Αυτό σημαίνει, ότι στην περίπτωση παραπομπής των συνοριακών διαφορών με την Τουρκία, σε διεθνή δικαστική επίλυση, δεν υπάρχουν ασφαλείς προβλέψεις για την έκβαση της δικαστικής απόφασης. Επί πλέον, συνιστά  χρονοβόρο και δαπανηρή διαδικασία. Ακόμη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης τρίτων χωρών κατά το στάδιο της εκδίκασης, και τέλος, δεν αποκλείει εξ ορισμού διαφωνίες περί την εφαρμογή  της απόφασης.

Ανακεφαλαιώνοντας, το βιβλίο του Χ. Ροζάκη, αποτελεί μια ρεαλιστική παρουσίαση των ελληνοτουρκικών διαφορών, υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου. Απ’ αυτή την άποψη βοηθάει στο να επανέλθει η συζήτηση, για τα ελληνοτουρκικά, στη δικαιϊκή της βάση που αποτέλεσε και τη σταθερή κατεύθυνση, μέχρι τώρα, της εξωτερικής μας πολιτικής. Επόμενα το βιβλίο, έμμεσα πλην σαφώς, διεκδικεί και μια τεκμηριωμένη απόρριψη της πρόσφατης, και πολύ διαδεδομένης, πρότασης, για μονομερή ανακήρυξη της ΑΟΖ. Μια πρόταση που τόσο ανεύθυνα και απερίσκεπτα υιοθέτησε μερίδα του πολιτικού κόσμου.

                                                                                                                                                                Θανάσης Τρυψάνης

                                                                                                                                                                         18-11-2013

Δράματα παλιά και καινούργια

του Διόδωρου Κυψελιώτη

Ο γλυκός καιρός του Αρχιπελάγους και των προαστίων του δεν το δείχνει, αλλά τέτοιες ημέρες είναι που η Περσεφόνη ξαναγυρίζει στον Aδη και αφήνει τη Δήμητρα να ολοφύρεται μόνη της για την απώλεια και για εκδίκηση να φέρνει τον χειμώνα. Του Αγίου Δημητρίου είναι άλλωστε το ορόσημο για να εγκαταλείψουν τα βουνά οι μεταβατικοί κτηνοτρόφοι και με τα κοπάδια τους να ξεκινήσουν πολυήμερες πορείες προς τα χειμαδιά των κάμπων - οι ελάχιστοι που έχουν απομείνει.

Για να ξαναγυρίσουν στα ορεινά λιβάδια έξι μήνες μετά, του Αγίου Γεωργίου, όταν θα έχει γυρίσει και η Περσεφόνη από τα σκοτάδια του Aδη - οι δύο πολεμικοί άγιοι, οι μόνοι μου φαίνεται που υπάρχουν στη χριστιανική θρησκεία, αν εξαιρέσουμε τους αρχαγγέλους που προέρχονται από τον ιουδαϊσμό, έχουν ταυτιστεί με τον κύκλο της αγροτικής ζωής. Περίεργο μου φαίνεται, σαν να ήθελαν να ξορκίσουν τον φόβο του πολέμου οι παλιοί. 'Η να ταυτίσουν τους δύο αγίους με κάποιες παλιότερες θεότητες που σχετίζονταν με τη Δήμητρα και την Κόρη - τους Διόσκουρους ίσως, τους αδελφούς της Ελένης, γιατί και αυτή δεν ήταν παρά μία από τις εκδοχές της Μεγάλης Θεάς, της θεάς της γονιμότητας, όπως και η Δήμητρα.

Τούτες είναι οι ημέρες που ανθίζουν και τα χρυσάνθεμα, για τούτο τα λέμε «αηδημήτρηδες» και για τούτο μου φαίνεται τα θεωρούμε πένθιμα λουλούδια: εμφανίζονται να παρηγορήσουν τη Δήμητρα για την αποχώρηση της Κόρης στον Αδη. Υιοθετήσαμε και εμείς το θεϊκό νόημά τους.

Μέσα σε αυτή τη γενική μελαγχολία για τον χειμώνα που έρχεται και τη δημιουργεί πια περισσότερο η δραματική προοπτική των νεκρών και κρύων σωμάτων καλοριφέρ παρά η απονέκρωση της φύσης, μόνος χαρούμενος είναι ο Δημήτρης Αβραμόπουλος που θα απολαύσει την παρουσία τανκς, μηχανοκίνητων και αεροπλάνων στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης, όπως ταιριάζει στο μεγαλείο του. Αν δεν φροντίσει ο ίδιος να το αναδείξει, πώς θα καταλάβουμε οι υπόλοιποι ότι έχει;

• Οι ημέρες είναι μελαγχολικές για όλους εμάς τους υπόλοιπους και επειδή ένα ακόμη ανούσιο κείμενο προστέθηκε στα χιλιάδες που έχουν σκοτώσει τον πολιτικό λόγο - η προγραμματική συμφωνία ΠαΣοΚ - ΝΔ για τη διακυβέρνηση της χώρας. Ευχολόγιο χωρίς τίποτε το συγκεκριμένο, πέρα από διαβεβαίωση πως δεν θα γίνουν νέες «οριζόντιες περικοπές» ούτε εκλογές πριν από το 2016.

Θα μπορούσε να έχει μόνο αυτά τα δύο σημεία αντί για σαράντα τρία. Αλλά αυτοί που έγραψαν τη συμφωνία ήθελαν να δείξουν τον πλούτο της σκέψης τους - και απέδειξαν τη γυμνότητά της. 

 

Ανεργία και μετανάστευση

Απαρατήρητη θα περάσει λοιπόν η προγραμματική συμφωνία, αλλά δεν επιτρέπεται να περάσει απαρατήρητη η τρομερή φράση που εκστόμισε ο Πρωθυπουργός κατά την επίσκεψή του στην Ιταλία: «Έχουμε τόσους ανέργους όσους και παράνομους μετανάστες και αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί».

Όποιος το ακούει αυτό, καταλαβαίνει πως αν δεν υπήρχαν «παράνομοι μετανάστες», δεν θα υπήρχαν άνεργοι, ιδού λοιπόν η λύση στο πρόβλημα: να διώξουμε τους παράνομους μετανάστες. Αλλά οι άνεργοι είναι 1.400.000, οι μετανάστες που έχουν άδεια παραμονής και εργασίας είναι περίπου 600.000 και άλλοι τόσοι όσοι έχουν τη λεγόμενη «ροζ κάρτα»: ήρθαν παράνομα στη χώρα δηλαδή, ζήτησαν πολιτικό άσυλο και εκκρεμεί η απάντηση των ελληνικών Αρχών, αν θα τους δοθεί ή όχι - άρα δεν είναι παράνομοι πλέον, νομιμότατοι είναι.

Υπάρχουν λοιπόν άλλοι 1.400.000 που ήρθαν παράνομα και δεν έχουν ζητήσει καν πολιτικό άσυλο; Κανείς δεν πιστεύει κάτι τέτοιο, μερικές δεκάδες χιλιάδες να είναι αυτοί.

Στην πραγματικότητα ο Αντώνης Σαμαράς εξομοίωσε τον αριθμό των ανέργων με τον αριθμό του συνόλου των μεταναστών που υπάρχουν στη χώρα, και αυτών που έχουν άδεια παραμονής και αυτών που έχουν ροζ κάρτα και εμμέσως τους ανακήρυξε υπεύθυνους για την ανεργία. Συνεισφέρει άραγε στην αντιμετώπιση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας αυτή η τοποθέτηση του Πρωθυπουργού; Αποδυναμώνει τη Χρυσή Αυγή - ή μήπως προσπαθεί ο Πρωθυπουργός να τον εμπιστευθούν οι ψηφοφόροι του νεοναζιστικού κόμματος; Να τον εμπιστευθούν όμως για ποια του χαρακτηριστικά;

• Μου κάνει εντύπωση το ότι το γραφείο Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, που δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω, δεν σχολίασε την απαράδεκτη δήλωση του Πρωθυπουργού - περίεργο. Ενδιαφέρεται και η Κουμουνδούρου να πάρει μέρος στον διαμοιρασμό των ιματίων της ΧΑ;

• Είχε πει κάποτε ο Μιχαλολιάκος, μετά την εκλογική του νίκη, «η Χρυσή Αυγή ήρθε για να μείνει». Στην πραγματικότητα ήταν πάντα εδώ, κρυμμένη μέσα στα άλλα κόμματα. Και είναι έτοιμη να ξανακρυφτεί αλλά να δηλητηριάζει μόνιμα τη ζωή της χώρας.

Ο Δωδεκάλογος του Ρομά

Δεν είπε λέξη ο ΣΥΡΙΖΑ για την αριθμητική σχέση ανέργων - μεταναστών όπως τη μέτρησε ο Πρωθυπουργός, βρήκε όμως να πει ο πρόεδρός του πώς κατανοεί την κοινοβουλευτική δημοκρατία: «Οι κυβερνήσεις πέφτουν όταν χάνουν τη δεδηλωμένη μέσα στη Βουλή και τη δεδηλωμένη μέσα στη Βουλή τη χάνουν όταν αναπτύσσονται κοινωνικοί αγώνες μέσα στην κοινωνία και στους δρόμους που καθιστούν αδύναμη [sic] την κοινοβουλευτική τους επιβίωση. Αυτός είναι ο δρόμος».

Ητοι, ο δρόμος για την εξουσία περνάει από τους δρόμους - το πεζοδρόμιο που λέγανε παλιά. Οι κάλπες έχουν δευτερεύουσα σημασία, έρχονται να επικυρώσουν ή να ακυρώσουν την απόφαση του δρόμου να στερήσει από την κυβέρνηση τη δεδηλωμένη. Θαυμάσια αντίληψη περί δημοκρατίας.

Μας είχε υποσχεθεί ότι αυτό, ότι ο δρόμος θα έκανε αδύνατη την κοινοβουλευτική επιβίωση της κυβέρνησης,   θα γινόταν τον περασμένο Μάρτιο. Διαψεύστηκε. Τον Αύγουστο ανακοίνωσε ότι αυτό θα συμβεί τον Σεπτέμβριο. Αλλά οι δρόμοι πάλι δεν γέμισαν. Ευτυχώς, η κοινοβουλευτική δημοκρατία μας είναι ανθεκτικότερη από όσο νομίζει ο Αλέξης Τσίπρας.

• Υπάρχει και το θέμα με το «αγγελούδι» στην επικαιρότητα, ημερολόγιό μου, το ξανθό παιδάκι των μελαχρινών Ρομά που δεν ήταν δικό τους. Κλασική περίπτωση αυτού που ονομάζεται «παράνομη υιοθεσία». Ούτε το πρώτο ζευγάρι είναι ούτε το τελευταίο που έκανε κάτι τέτοιο. Προφανώς με άλλα κίνητρα από αυτά των συνήθων περιπτώσεων: για να αυξηθεί το «επίδομα τέκνων» και να ισοσκελιστεί ο προϋπολογισμός της οικογένειας, αν ξέρουν οι Ρομά την έννοια του προϋπολογισμού.

Αν η μικρή Σάσα, όπως φαίνεται ότι είχε δηλωθεί αρχικά το κοριτσάκι, είχε υιοθετηθεί παράνομα από ελληνική μικροαστική ή και μεγαλοαστική οικογένεια, θα είχε γίνει όλη αυτή η διαπόμπευση παιδιού και θετών γονιών της; Φυσικά όχι - η πολιτική ευπρέπεια εξαντλείται στο να αποκαλούμε τους γύφτους, επί ποινή τιμωρίας, «Ρομά».

Λίγα ακόμα τέτοια περιστατικά διασυρμού και θα καταλήξει υποτιμητική η ονομασία Ρομά - θα τους αποκαλούμε πάλι γύφτους για να μην τους υποτιμάμε λεκτικά και θα αποκατασταθεί ο παλαμικός «Δωδεκάλογος του Γύφτου». Αλλά ο δωδεκάλογος της κοινωνικής υποτίμησης δεν θα εκλείψει. Οπως δεν θα εκλείψει και ο χρυσαυγιτισμός, ακόμα και αν διαλυθεί η Χρυσή Αυγή.

Το μυστήριο της Δήμητρας

Περίεργος λαός οι τσιγγάνοι ή γύφτοι ή Ρομά ή όπως αλλιώς τους πούμε. Επιμένουν να μην ενταχθούν στους κανόνες ημών των υπολοίπων. Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις, η εμμονή στους πανάρχαιους κανόνες τους δεν προέρχεται από την εμμονή στη ρομαντική ζωή πλανήτων - είναι επειδή κάποιοι μέσα στην κοινότητά τους έχουν συμφέρον να διατηρούνται αυτές οι παραδοσιακές αξίες· αν αλλάξουν, θα χάσουν την εξουσία τους.

Εχουν τους πολιτικούς τους και αυτοί που είναι σαν τους δικούς μας: το μόνο που τους νοιάζει είναι η εξουσία.

• Είναι εντυπωσιακό με τι ταχύτητα ενήργησε το ΣΔΟΕ, πώς έσπευσε στα ληξιαρχεία και εντόπισε παρευθύς ποιες οικογένειες έχουν δηλώσει τα ίδια και τα ίδια παιδιά σε διαφορετικές μερίδες για να εισπράττουν τα επιδόματα. Για τη Λίστα Λαγκάρντ, για όσους έβγαλαν χρήματα στο εξωτερικό, τρία χρόνια τώρα δεν έχει γίνει τίποτα - θα παραγραφούν σε λίγο τα φορολογικά αδικήματα που έχουν διαπράξει όλοι αυτοί, μας είπε πριν από λίγες ημέρες ο σύλλογος των υπαλλήλων του ΣΔΟΕ.

• Οπου Ρομά και η μοίρα του, όπου εκατομμυριούχος και η δική του.

Αυτό που δεν παραγράφεται, χιλιετίες τώρα, είναι το πένθος της Δήμητρας για την απώλεια της Περσεφόνης. Το εκδικητικό πένθος, που φέρνει τον χειμώνα. Αλλά δεν περνούσε και τόσο άσχημα στον Αδη η Κόρη αφού έπαιρνε μαζί της και τον πανέμορφο Αδωνι - όταν επέστρεφε στον κόσμο μας, ήταν υποχρεωμένη να τον παραχωρήσει στην Αφροδίτη.

Για την Περσεφόνη δηλαδή ο χειμώνας ήταν η ερωτική εποχή, η άνοιξη και το καλοκαίρι ήταν στέρηση. Για τον ευτυχή Αδωνι ήταν όλος ο χρόνος.

Πρέπει να δώσει κάποιες εξηγήσεις για τον θρήνο της η Δήμητρα, όταν η κόρη της ευτυχούσε. Αλλά όταν δεν μας δίνουν οι πολιτικοί για το πώς ακριβώς κατανοούν τις παρελάσεις στις εθνικές γιορτές, την ανεργία και την κοινοβουλευτική δημοκρατία, πώς να απαιτήσουμε από τη θεά να λογοδοτήσει, ημερολόγιό μου;

(*) O Διόδωρος Κυψελιώτης είναι κατά κόσμον ο Δημήτρης Ψυχογιός. Γράφει στο Κυριακάτικο Βήμα τη σελίδα "Το Επταήμερο του ΔΙΟΔΩΡΟΥ". Συγγραφέας του πρόσφατου βιβλίου "H πολιτική βία στην Ελληνική κοινωνία".

ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ: Για την κατανόηση και την πολιτική αποτίμηση ενός φαινομένου

Το πρόσφατο πολιτικό Βατερλό της Χρυσής Αυγής (Χ.Α.) είναι ένα ακόμα επεισόδιο στην μακρά ιστορία των πολιτικών αποτυχιών του ακροδεξιού χώρου. Ενός καθόλα υπαρκτού πολιτικού χώρου στην Ελλάδα με την δική του διαδρομή και πορεία που μας «χάρισε», στην νεότερη Ελληνική ιστορία, αρκετά πραξικοπήματα και δικτατορίες και μια διαρκή, σε συνθήκες ομαλότητας, παρακρατική παρουσία.
Πριν την Χ.Α. ήταν το ΛΑΟΣ και πριν από αυτόν η «4η Αυγούστου», η ΕΠΕΝ και αρκετές μικρότερες οργανώσεις. Ένας χώρος ολόκληρος με προσβάσεις στον κρατικό μηχανισμό (Στρατό κύρια και Αστυνομία) αλλά και στην Εκκλησία και στα λαϊκά στρώματα των αστικών κέντρων (γεγονός που τον φέρνει διαρκώς αντιμέτωπο με το ΚΚΕ, για λόγους πολιτικής επιρροής, πέραν βέβαια του ιδεολογικού).

Ο χώρος της ακροδεξιάς είναι πολυκερματισμένος με ιστορικές διαμάχες που διαιωνίζονται κι αναπαράγονται στο εσωτερικό του επί πολλές δεκαετίες. Είναι ένας έντονα ιδεολογικοποιημένος χώρος με πολύ χαμηλό επίπεδο πολιτικής συγκρότησης. Στην ουσία αδυνατεί να ασκήσει πολιτική. Ζει στον κόσμο του ή μάλλον στον υπόκοσμό του, στην περιθωριακότητά του. Όλη η παρουσία του είναι μια επίφαση πολιτικής.
Η είσοδος μιας ακροδεξιάς οργάνωσης στην κεντρική πολιτική σκηνή, με τα σημερινά δεδομένα, δεν μπορεί παρά να γίνει εντελώς συμπτωματικά., για λόγους καθαρά συγκυριακούς. Δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας ορισμένης πορείας πολιτικής ανάπτυξης. Αυτό ακριβώς συνέβη με τον ΛΑΟΣ και την Χρυσή Αυγή.
Βασικό πολιτικό πρόβλημα που έμμεσα πλην σαφώς αιωρείται στο χώρο και απαιτεί πάντα συγκεκριμένη απάντηση είναι η σχέση της πολιτικής με την παρακρατική δραστηριότητα. Και εδώ θα δούμε ότι έχουν δοθεί κατά καιρούς διάφορες απαντήσεις.
Το ιδεολογικό πλαίσιο σε γενικές γραμμές είναι ορισμένο, αν και επιδέχεται πολλές διαφορετικές διατυπώσεις. Σταθερά στοιχεία αναφοράς παραμένουν ο εθνικισμός και ο ρατσισμός που όμως κάθε φορά τους δίνεται διαφορετικό νόημα (π.χ το Πασοκικής προέλευσης σύνθημα «η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες», που αποτελεί το κεντρικό σύνθημα της Χ.Α. δεν θα το υιοθετούσε ποτέ η 4η Αυγούστου ή τον ρατσισμό απέναντι κύρια στους Πακιστανούς).
Εκεί που κρίνονται όμως τα ακροδεξιά εγχειρήματα είναι στο χώρο της πολιτικής τον οποίο και δεν κατέχουν. Αγνοούν ότι οι όροι του πολιτικού παιχνιδιού είναι πολύ σκληροί και αδυσώπητοι ειδικά για αυτούς που τους παραβλέπουν ή τους αγνοούν. Ότι στην πολιτική η απόσταση ανάμεσα στην επιτυχία και την καταστροφή είναι εξαιρετικά μικρή. Και ότι από τη μια μέρα στην άλλη μπορεί να βρεθούν στο επίκεντρο αλλά και στο περιθώριο της πολιτικής ζωής.

Το υπόστρωμα υπάρχει

Η ανάδειξη της Χ.Α. σε παράγοντα της πολιτικής ζωής οφείλεται σε δύο πράγματα. Σε ένα διαχρονικό και μόνιμο και ένα συγκυριακό.
Το πρώτο αφορά το λεγόμενο φαινόμενο της πολιτικής βίας στην Ελλάδα που είναι διάχυτο και εκτεταμένο. Το τελευταίο βιβλίο του Δ. Ψυχογιού «Η πολιτική βία στην Ελληνική κοινωνία» αποκαλύπτει την τεράστια διάσταση του φαινομένου.
Στην ουσία δεν υπάρχει κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα από κόμματα, συνδικάτα, ομάδες πολιτών που να μην εμπεριέχει το στοιχείο της βίας.
Το υπόστρωμα επόμενα υπάρχει. Και θα συνεχίσει να υπάρχει και να χαρακτηρίζει την καθημερινότητά μας. Γιατί προϋπήρχε της κρίσης και θα υπάρχει μετά από αυτήν, σαν αυτόνομο πολιτικό φαινόμενο που χαρακτηρίζει τον πολιτικό μας πολιτισμό.
Στην Ελληνική κοινωνία έχει επικρατήσει μια ορισμένη μορφή πολιτικής αντιπαράθεσης και μάλιστα με «προοδευτικό» πρόσημο.
Υπάρχει μια πολύ μεγάλη εξοικείωση με πλήθος βίαιες πρακτικές: Με τον επιθετικό και εμπρηστικό λόγο που εκφέρεται καθημερινά από πολιτικούς, συνδικαλιστές και δημοσιογράφους καθώς και με τα επεισόδια σε κάθε συγκέντρωση, με τις καταλήψεις κάθε μορφής, με τις επιθέσεις σε καταστήματα και τράπεζες, με την καταστροφή σχολικών κτιρίων και δημόσιων χώρων, με αποκλεισμούς δρόμων, με το Καλλιγούλιο «θέαμα» των φλεγόμενων μολότωφ, με καθημερινές πρακτικές βίαιης διεκδίκησης συμφερόντων από όλες ανεξαίρετα τις κοινωνικές ομάδες.
Η Ελληνική κοινωνία δεν διαθέτει (ακόμα) θεσμικούς όρους άσκησης πολιτικής και δεν διακατέχεται από την νοοτροπία της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Οι δύο αυτοί παράγοντες αφήνουν πεδίο λαμπρόν για την ανάπτυξη της πολιτικής βίας.
Πάνω σε αυτό το έδαφος μπορεί να ευδοκιμήσει εύκολα μια πολιτική προσπάθεια που να υιοθετεί ανοιχτά τη βία και να την μετουσιώνει σε απόλυτη και ολοκληρωτική ιδέα. Μια τέτοια προσπάθεια έκφρασε η Χ.Α.
Αλλά στην ανάδειξή της συνέβαλαν και λόγοι συγκυρίας.

Οι πολιτικές προεκτάσεις
μιας επιφανειακής και λαθεμένης ανάγνωσης της κρίσης

Συνέβη και αυτό: Κατανοήθηκε η κρίση σαν κρίση διαφθοράς του πολιτικού κόσμου. Πιο συγκεκριμένα του παλιού δικομματισμού(ΠΑΣΟΚ-Ν.Δ.). Κι όχι σαν κρίση του συγκεκριμένου μοντέλου ανάπτυξης (που από τη φύση του εξέτρεφε και φαινόμενα εκτεταμένης διαφθοράς και πολύ πέραν του πολιτικού κόσμου όπως αποκαλύπτεται καθημερινά).

 Για τις κοινωνίες που περνούν ξαφνικά σε συνθήκες οικονομικής κρίσης έχει πολύ μεγάλη σημασία να γνωρίζουμε πως αποτυπώνεται το γεγονός αυτό στην συνείδησή τους. Τι εμπειρικά αποκομίζουν από μία τέτοια ανατροπή των υλικών όρων της ζωής τους. Που αποδίδουν τις ευθύνες «για το κατάντημα». Αυτό καθορίζει και όλη την μετέπειτα συμπεριφορά τους.
Η Ελληνική κοινωνία απέδωσε τις ευθύνες για την οικονομική κρίση στον δικομματισμό. Αυτό δεν το έκανε αμέσως αλλά σταδιακά. Μέχρι τον Νοέμβρη του 2011 απλά σημειώνονταν μια μείωση της δύναμης του ΠΑΣΟΚ γύρω στο 10%. Η μεγάλη αλλαγή των συσχετισμών ξεκινά από τις αρχές του 2012 και κορυφώνεται στις διπλές εκλογές του Μάη του ίδιου χρόνου.
Σε όλο αυτό το διάστημα έχουμε την ανάπτυξη ενός απορριπτικού φαινόμενου στην πιο καθαρή του μορφή δηλ. χωρίς καμιά θετική αναφορά. Οι αρνητικές ψήφοι ενάντια στο ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ. κατευθύνονται προς τρία κόμματα: Τον ΣΥΡΙΖΑ, τους Ανεξάρτητους Έλληνες και την Χρυσή Αυγή.
Όπως οι ψήφοι που πήγαν στον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι αριστεροί έτσι και της Χ.Α. δεν είναι φασιστικοί. Είναι αρνητικοί ψήφοι, και στις δύο περιπτώσεις, ενάντια στην Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, ψήφοι καταδίκης του παλιού δικομματισμού (κάτι δηλ. εφήμερο και επιφανειακό, αλλά ταυτόχρονα και δύσκολα αντιστρέψιμο όσο το φαινόμενο της απορρριπτικότητας συνεχίζει να υπάρχει).
Με αυτή την έννοια η Χ.Α. δεν είναι ο κόσμος που την ψήφισε. Και δεν την ψήφισαν παρά ελάχιστοι για αυτό που είναι (όπως και τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝΕΛ).

Τι είναι η Χρυσή Αυγή.
Ποιες οι προοπτικές της

Η Χρυσή Αυγή είναι μια κλειστή οργάνωση με αναφορά στην νεοναζιστική ιδεολογία (με έναν ιδιαίτερο δικό της τρόπο) και προσανατολισμένη κύρια στην εγκληματική δράση.
Τα χαρακτηριστικά αυτά (μόνιμα καθώς φαίνεται) αποκλείουν την μετατροπή της σε μαζικό κόμμα. Όσο υψηλά ποσοστά κι αν της δίνουν οι δημοσκοπήσεις.
Ο κλειστός χαρακτήρας του κόμματος, οι συνωμοτικές του δομές και η ανοιχτή εγκληματική του δράση περιόριζαν από μόνα τους την λειτουργία της Χ.Α. στο επίπεδο μιας παρακρατικής οργάνωσης, το καθήλωναν εκεί. Αυτό έρχονταν ευθέως σε αντίθεση με την πολιτική της ανάδειξη, μέσα στην συγκεκριμένη συγκυρία, σε τρίτο κόμμα στο Ελληνικό κοινοβούλιο.
Η Χρυσή Αυγή μπορούμε να πούμε ότι στο χώρο της διεθνούς άκρας δεξιάς αποτελεί μια μοναδικότητα. Είναι η μόνη οργάνωση που θέλησε να αναπτυχθεί ταυτόχρονα σαν κοινοβουλευτικό κόμμα και εγκληματική οργάνωση.
Παντού αυτά είναι διαχωρισμένα. Ο συγκερασμός αυτών των δύο είναι αδύνατος. Ή θα ήταν η Χρυσή Αυγή πολιτικό κόμμα καθόλα νόμιμο και κοινοβουλευτικό ή εγκληματική οργάνωση. Και τα δύο ήταν αδύνατον.
Εγκληματικές οργανώσεις όπως η Μαφία στην Ιταλία έχουν αποφύγει χρόνια τώρα την άμεση δική τους ανάμειξη στην πολιτική. Ενώ όλα τα ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη (και του Λεπέν πρώτα από όλα στην Γαλλία) που έχουν κοινοβουλευτική παρουσία, παραμένουν αυστηρά προσηλωμένα στην νόμιμη λειτουργία τους, και μάλιστα σαν συστημικά πολιτικά κόμματα.
Υπήρξε λοιπόν στην σύλληψη του εγχειρήματος μια τεράστια αφέλεια και πλάνη. Πολιτικά είπαμε οι Χρυσαυγίτες έχουν πολύ μικρή σχέση με την πολιτική. Αυτή είναι και η μεγάλη τους αδυναμία (αυτή ήταν και του Καρατζαφέρη που δεν κατάλαβε πώς πολιτικά καταστράφηκε μέσα σε ένα μήνα). Γενικά ο ακροδεξιός χώρος στην Ελλάδα έχει πολύ χαμηλή πολιτική ανάπτυξη. Πως αλλιώς θα μπορούσε να πιστέψει ότι στην σημερινή, υπό Ευρωπαϊκή εποπτεία Ελλάδα, τα πάντα ήταν αλώσιμα; Και το κοινοβούλιο και η κοινωνική ζωή των Ελλήνων;
Τα εγχείρημα λοιπόν ήταν προεξοφλημένο και αργά ή γρήγορα θα έμπαινε σε κρίση. Δεν υπήρχε καμία περίπτωση να κυριαρχήσει ένα τέτοιας μορφής ακροδεξιό φαινόμενο στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας. Δεν υπήρχαν και δεν υπάρχουν τέτοια περιθώρια. Και ειδικά από εδώ και πέρα.

Με την πολιτική σταθερότητα στην Ελλάδα πολύ δύσκολα (πλέον) μπορεί να συνεχίσει να παίζει κανείς (βλέπε και προηγούμενο κείμενο).

Οι πολιτικές δομές της Ελλάδας, όπως ανασυγκροτούνται εν μέσω κρίσης, και με Ευρωπαϊκή εποπτεία, δεν είναι δυνατόν να επιτρέψουν αποσταθεροποιητικούς ρόλους σε οργανώσεις τύπου Χρυσής Αυγής (άσχετα αν μπορούν ή όχι αυτές οι οργανώσεις να παίξουν έναν τέτοιο ρόλο). Ούτε σε αυτές μπορεί να της δοθεί η ευκαιρία να «εξαχθούν», όπως ήταν μέχρι χθες, στο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο..
Αλλά ούτε το υπό ανασυγκρότηση Ελληνικό Κράτος (το οποίο βρίσκεται και αυτό κάτω από μια διαδικασία αυστηρά εποπτευόμενη) μπορεί να επιτρέψει την λειτουργία παράλληλων παρακρατικών μηχανισμών τέτοιας μορφής και έκτασης.
Το εγχείρημα της Χ.Α., μέσα σε αυτές τις συνθήκες ήταν προδικασμένο σε αποτυχία και ήταν θέμα χρόνου η ανάληψη μιας προσπάθειας για την περιστολή του.
Επέζησε όσο επέζησε γιατί συνέπεσε με μια τεράστια κρίση του Ελληνικού πολιτικού συστήματος και εξίσου τεράστια κρίση του Κράτους. Αυτό είναι το κύριο (και αυτό τουλάχιστον έπρεπε να είχε αναδείξει η αριστερά με την μακρόχρονη παράδοση θεωρητικών αναλύσεων περί κρίσεων του πολιτικού εποικοδομήματος, του Κράτους κλπ.)
Από κει και πέρα υπήρξαν διάφοροι παράγοντες, που συνέβαλαν ο καθένας με τον τρόπο του στην αναβολή της λήψης κάποιων μέτρων, όπως π.χ. οι εκτιμήσεις για ξεφούσκωμα της Χ.Α. και υποχώρηση του φαινόμενου όπως και οι τοποθετήσεις για πολιτική μόνο αντιμετώπιση του προβλήματος (αυτές κύρια από την αριστερά).
Αυτά όμως απέχουν πολύ από το να μιλάμε εκ των υστέρων για συνειδητές συγκαλύψεις και ανοχές. Σαν τέτοιες δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ούτε και οι τοποθετήσεις στελεχών της Ν.Δ. για πολιτική παρέμβαση στην εκλογική βάση της Χ.Α. (Κρανιδιώτης, Πολύδωρας κλπ.). Αυτή η κατηγορία μπορεί να απευθυνθεί μόνο στα «σταγονίδια» και τους θύλακες της Χ.Α. που υπήρξαν και έδρασαν όλο αυτό το διάστημα στην αστυνομία.

Αλλά η υπόθεση της πολιτικής σταθερότητας δεν περιορίζεται μόνο στον ακροδεξιό χώρο. Επεκτείνεται προς τις επίσημες δομές του Κράτους (Αστυνομία, Στρατός, Εκκλησία) αλλά και τον Κρατικό συνδικαλισμό (τον μόνο υπαρκτό συνδικαλισμό στην Ελλάδα).
Ήδη η «κάθαρση» στην αστυνομία και το Στρατό προχωρούν. Ενώ οι ιεράρχες έχουν εγκαταλείψει αναφανδόν τα από άμβωνος πολιτικά κηρύγματα (άλλο «αμαρτωλό» καθεστώς κι αυτό) υπέρ της Χ.Α.
Μένει οι κρατικοί συνδικαλιστές να αντιληφθούν ότι οι πολιτικές απεργίες, χωρίς ιεραρχημένα και εφικτά συνδικαλιστικά αιτήματα, εμπίπτουν, από δω και πέρα, στην κατηγορία αποσταθεροποιητικών ενεργειών.

Η θεωρία των δύο άκρων, που τόσο επίμονα και πεισματικά προβάλλεται, εκπέμπει μήνυμα προσαρμογής και προς άλλες κατευθύνσεις και ειδικά προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Το θέμα είναι πολιτικό και ο ΣΥΡΙΖΑ ευθέως καλείται να επανεκτιμήσει τα νέα πολιτικά δεδομένα καθώς δεν είναι καθόλου άσχετος με φαινόμενα πολιτικής βίας που εκπορεύονται από τον ευρύτερο χώρο της λεγόμενης (με παλιούς όρους) εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς και ταλαιπωρούν χρόνια τώρα αυτόν τον τόπο. Η εμμονή του ΣΥΡΙΖΑ να αρνείται την ύπαρξη της άκρας αριστεράς και των πολιτικών πρακτικών της (των τόσο γνωστών) τον αφήνει έκθετο ηθικά και τον καθιστά ευάλωτο πολιτικά.
Στο εσωτερικό του βέβαια υπάρχουν σημαντικές δυνάμεις που αμφισβητούν και αρνούνται κάθε είδους προσαρμογές (βλέπε τελευταία τοποθέτηση Λαφαζάνη στην «Ισκρα»). Για αυτές υπάρχει πεδίον επίδειξης «απειθαρχίας» λαμπρόν μπροστά τους (χωρίς το ΚΚΕ βέβαια). Δεν έχουν παρά να δοκιμάσουν.
Το βέβαιο είναι ότι τα πράγματα στην αριστερά θα περιπλεχθούν κι άλλο, καθώς ήταν περιπλεγμένα κι από την αρχή (καθώς στον ΣΥΡΙΖΑ έλαβε μέρος μια απλή συστέγαση συνιστωσών και καμιά ουσιαστική διεργασία ενοποίησης τάσεων). Κι ο χώρος είναι εντελώς ανέτοιμος για οποιουσδήποτε διαχωρισμούς και διασπάσεις.
Πολλά θα κριθούν από τις επιλογές Τσίπρα καθώς ήδη διαφαίνεται καθαρά ότι ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ διευρύνει σταθερά την απόστασή του από την εξουσία και το κενό δεν θα μείνει για καιρό ανοιχτό.

Όσο για την Χρυσή Αυγή, και το τμήμα της που θα διασωθεί, το δίλημμα από δω και πέρα είναι καθαρό: πολιτική ή εγκληματική οργάνωση; Η το ένα ή το άλλο. Όχι πλέον και τα δυο. Φεύγουμε από το κοινοβούλιο, κρατάμε τα τάγματα εφόδου και περνάμε στην παρανομία, με ότι ρίσκο συνεπάγεται κάτι τέτοιο, ή διαλύουμε τα τάγματα και περιοριζόμαστε σε μια νόμιμη λειτουργία πολιτικού κόμματος;
Προς το παρόν η ηγεσία της Χ.Α. φαίνεται να ερωτοτροπεί με το πρώτο. Θα δούμε τελικά τι θα επιλέξει. Καθώς παρά τα επιφαινόμενα αποτελεί από κάθε άποψη και την πιο ευάλωτη οργάνωση. Την πιο εύκολα διαβρώσιμη και αντιμετωπίσιμη. Ανεμομαζώματα, ανεμοσκορπίσματα. Πολύ αμφιβάλλουμε ακόμα αν μπορούν να συλλάβουν τα διλήμματα που τους θέτει η ζωή. Και άρα αν είναι σε θέση να δώσουν κάποια πολιτική απάντηση.

Δια ταύτα

Τα ομαδικά πυρά εναντίον της Χρυσής Αυγής, όπως εκτοξεύονται σήμερα από όλα τα μέσα, δεν συνιστούν καμιά αντιφασιστική αφύπνιση. Ας μην τρέφουμε αυταπάτες. Όπως δεν συνιστούσε η υψηλή εκλογική καταγραφή της, ένα χρόνο τώρα, κανενός είδους ξαφνική ανάδυση κάποιου μαζικού ακροδεξιού φαινόμενου στην Ελλάδα. Το εξηγήσαμε αυτό παραπάνω. Ήταν η αρνητική (τιμωρητική) ψήφος προς τα δύο κόμματα εξουσίας που ανέδειξε το φαινόμενο της Χ.Α. (όπως και του ΣΥΡΙΖΑ και της ΑΝΕΛ.).
Αλλά, να μην ξεχνάμε ότι υπάρχει πάντα το υπέδαφος της πολιτικής βίας στην Ελλάδα που ευνοεί την γρήγορη ανάπτυξη τέτοιων φαινομένων.

Μια ουσιαστική αντιμετώπιση λοιπόν των ακραίων φαινομένων στην πολιτική μας ζωή συνεπάγεται πρώτα από όλα μια μακρά και επίπονη προσπάθεια πολιτικής αντιμετώπισης του προβλήματος της πολιτικής βίας στην Ελλάδα. Αυτό είναι ένα γενικό θέμα που αφορά όλη την κοινωνία. Και δεν αντιμετωπίζεται με ηθικού τύπου κηρύγματα αλλά με την πρακτική εισαγωγή άλλων κανόνων πολιτικής συμπεριφοράς και την αναβάθμιση της λειτουργίας των θεσμών. Κι αυτό από δω και πέρα μέλλει να αποτελέσει ένα σημαντικό πεδίο πολιτικής παρέμβασης για όσους αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να πάρουν τις αποστάσεις τους από τις κατακτημένες «προοδευτικές» νοοτροπίες και πρακτικές που αναπαρήγαγαν την πολιτική βία στην Ελλάδα χρόνια τώρα.

Μια δεύτερη αντιμετώπιση των ακραίων πολιτικών φαινομένων αφορά την ολική ανασκευή της ερμηνείας της κρίσης. Το πρόβλημα της διαφθοράς είναι υπαρκτό και έχει τριτοκοσμικές διαστάσεις. Και οπωσδήποτε χρήζει άμεσης και αποφασιστικής αντιμετώπισης. Αλλά δεν αρκεί. Πρέπει να στρέψουμε την προσοχή του κόσμου στα πραγματικά αίτια της κρίσης.
«Αυτό που έριξε το καράβι στα βράχια» δεν ήταν η διαφθορά, αλλά το μοντέλο της μεταπολιτευτικής ανάπτυξης. Και αυτό πρέπει να αλλάξει ριζικά.
Πρέπει να αφήσουμε πίσω μας το αναχρονιστικό καθεστώς της Κρατικής οικονομίας (που μας βόλευε σίγουρα όλους) και να αποσυνδέσουμε το ύψος των εισοδημάτων και της κατανάλωσης από τον δανεισμό.
Να προχωρήσουμε σε όσο το δυνατόν πιο γρήγορη προσαρμογή της Ελληνικής οικονομίας στα διεθνή δεδομένα (άνοιγμα αγορών, αύξηση παραγωγικότητας ανταγωνιστικότητας, ξένες επενδύσεις, καινοτομία κλπ). Καμιά σύγχρονη οικονομία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς αυτά.

Στο πολιτικό επίπεδο: πρέπει να θέσουμε στο επίκεντρο το απορριπτικό φαινόμενο. Όσο δεν περιορίζεται δεν μπορεί να υπάρξει αλλαγή πολιτικών συσχετισμών.
Ο περιορισμός του απορριπτικού φαινόμενου μπορεί να γίνει μέσα από την ανάδειξη των βαθύτερων αιτίων της κρίσης.
ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. διαχειρίστηκαν ένα μοντέλο. Μέσα σε αυτό κινήθηκαν. Αυτή είναι η ευθύνη τους.
Αλλά, να αναγνωρίσουμε, ότι σε μια άλλη κατεύθυνση δεν ήταν κανείς.
Ούτε η Ελληνική κοινωνία ούτε πολύ περισσότερο κάποιος πολιτικός χώρος (ειδικά από την αριστερά). Αντίθετα μάλιστα. Υπήρχε μια συνδυασμένη πίεση για μεγαλύτερη επέκταση του κράτους και για μεγαλύτερη αύξηση των εισοδημάτων.
Κανείς δεν αντέδρασε, σε όλη την διάρκεια της μεταπολίτευσης, στο ότι όλα αυτά δεν συνιστούσαν παραγωγική ανάπτυξη, ότι αύξαναν το χρέος, ότι υποθήκευαν το μέλλον της χώρας, ότι γίνονταν με δανεικά.

Συνυπευθυνότητα οπωσδήποτε όλων στην κρίση (όχι στην χυδαία της έκδοση «μαζί τα φάγαμε» που αναφέρεται στη διαφθορά και δεν αφορά βέβαια όλους). Συνυπευθυνότητα στην στρατηγική που ακολουθήθηκε, στο οικονομικό μοντέλο που ίσχυσε.
Η αυτογνωσία αυτή συνιστά το πρώτο βήμα για την έξοδο από την εύκολη απορριπτικότητα.
Το πρώτο βήμα για μια χειραφετημένη πολιτική συμπεριφορά.
Το δεύτερο αφορά την υποστήριξη των μεγάλων αλλαγών που χρειάζεται η χώρα. Όπου θα πρέπει να υπάρξουν μελετημένα προγράμματα που να προβλέπουν μια άλλου τύπου ανάπτυξη.
Η κοινωνία πρέπει να πεισθεί ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι προς το συμφέρον της.
Ότι δυνατότητα επιστροφής στο παλιό καθεστώς δεν υπάρχει.
Ότι οι αλλαγές σε όλα τα μέτωπα, της πολιτικής, της οικονομίας, του κράτους, της παιδείας, της υγείας, της ασφάλειας, είναι επιβεβλημένες να προχωρήσουν όχι επειδή τις θέλει η Τρόϊκα αλλά επειδή τις έχει ανάγκη ο τόπος.

Όλοι όσοι επωφελήθηκαν και συνεχίζουν να επωφελούνται από το απορριπτικό φαινόμενο προσπαθούν να το συντηρήσουν.
Αποφεύγουν να αναφερθούν στα πραγματικά αίτια της κρίσης.
Δαιμονοποιούν τον ξένο παράγοντα.
Περιορίζονται σε διαπιστώσεις γύρω από την δύσκολη καθημερινότητα των Ελλήνων.
Εμπορεύονται πολιτικά την οικονομική δυστυχία και προτρέπουν σε ανατροπές χωρίς προορισμό.

Είναι οι πολιτικοί μας αντίπαλοι. Όπου και αν ανήκουν. Σε κόμματα ή σε Μέσα.

Το εγχείρημα της μεταστροφής του κλίματος μέσα στην Ελληνική κοινωνία είναι ένα από τα πιο δύσκολα εγχειρήματα που παίζεται αυτή και την επόμενη περίοδο, σε όλα τα επίπεδα. Από αυτό θα κριθεί, σε μεγάλο βαθμό η επιζητούμενη διέξοδος.
Γιατί χωρίς συμμετοχή της Ελληνικής κοινωνίας οποιαδήποτε αλλαγή (με μόνη την επιμονή της Τρόϊκας) είναι αδύνατο να μπορέσει να ολοκληρωθεί. 

Μήλιος Χρήστος

                                                                                                                                                                                  3-10-2013